Wat is een familiefonds?
Een familiefonds is een gestructureerd vermogen dat bestemd is voor het collectieve belang van een familie. Het doel is altijd hetzelfde: het familievermogen op een georganiseerde en duurzame manier beheren, beschermen en laten groeien voor huidige en toekomstige generaties.
In Nederland zijn er verschillende structuren die als familiefonds kunnen dienen. De meest voorkomende zijn de familiestichting, de Stichting Administratiekantoor (STAK), de besloten vennootschap (BV) en het fonds voor gemene rekening (FGR). Elke structuur heeft haar eigen voor- en nadelen; de keuze hangt af van de situatie en doelstellingen van de familie.
Waarom een familiefonds oprichten?
Vermogensbescherming
Door het vermogen onder te brengen in een juridische entiteit, scheidt u het van het persoonlijke vermogen van individuele familieleden. Dat biedt bescherming bij echtscheiding, faillissement of claims van schuldeisers.
Vermogensoverdracht
Via schenkingen aan het fonds of via certificering van aandelen door een STAK kan vermogen worden overgedragen aan de volgende generatie, terwijl de zeggenschap bij de oudere generatie blijft. De fiscale en juridische uitwerking hiervan loopt via het partnernetwerk van notarissen en fiscalisten.
Professioneel beheer
Een familiefonds maakt het mogelijk het vermogensbeheer te professionaliseren. Er kan een bestuur worden aangesteld dat verantwoordelijk is voor het beleggingsbeleid, de administratie en de rapportage. Dat is met name waardevol wanneer het vermogen groeit en complexer wordt.
Eenheid en continuïteit
Door het vermogen in één fonds samen te brengen, voorkomt u versnippering over meerdere generaties. Het fonds borgt eenheid en continuïteit, ongeacht hoeveel familieleden er betrokken zijn.
Juridische vormen in Nederland
De familiestichting
Een stichting is een rechtspersoon zonder leden of aandeelhouders. Het bestuur beheert het vermogen conform de doelstelling die in de statuten is vastgelegd. De familiestichting wordt veelvuldig ingezet voor vermogensbeheer, filantropie of het ondersteunen van familieleden bij opleiding of ondernemerschap. Een stichting hoeft geen winstoogmerk te hebben en is flexibel in te richten.
De STAK (Stichting Administratiekantoor)
De STAK is een veel gebruikte structuur, met name bij familiebedrijven. De STAK houdt de aandelen in de onderneming en geeft certificaten uit aan de familieleden. Zo wordt de zeggenschap (stemrecht) gescheiden van het economische belang (dividend): nuttig wanneer u het vermogen wilt overdragen aan de volgende generatie, maar de controle wilt behouden.
De holding-BV
Een besloten vennootschap kan dienen als overkoepelende holding voor het familievermogen. De BV biedt aansprakelijkheidsbescherming en fiscale voordelen, zoals de deelnemingsvrijstelling en de mogelijkheid om winsten op te potten tegen het vennootschapsbelastingtarief in plaats van het hogere inkomstenbelastingtarief.
Het fonds voor gemene rekening (FGR)
Een FGR is een contractuele samenwerkingsvorm waarbij meerdere deelnemers gezamenlijk beleggen. Het is fiscaal transparant: de belastingheffing vindt plaats op het niveau van de individuele deelnemers. Dat kan voordelig zijn in bepaalde situaties, maar vereist zorgvuldige structurering.
Hoe richt u een familiefonds op?
Het oprichten van een familiefonds vraagt zorgvuldigheid. Een globaal overzicht van de stappen:
- Bepaal uw doelstellingen: vermogensbescherming, fiscale planning, vermogensoverdracht, of een combinatie.
- Kies de meest geschikte juridische vorm op basis van uw situatie.
- Richt de governance in: wie bestuurt het fonds, hoe worden beslissingen genomen, welke checks and balances gelden? Leg dit vast in de statuten en reglementen.
- Breng het vermogen in, in de vorm van geld, effecten, vastgoed of andere activa, en let op de fiscale consequenties van de inbreng.
- Stel een beleggingsbeleid vast dat past bij de doelstellingen en het risicoprofiel van het fonds.
- Zorg voor een deugdelijke administratie en naleving van alle wettelijke verplichtingen, waaronder de UBO-registratie en eventuele meldingsplichten.
Fiscale aspecten
De fiscale behandeling hangt sterk af van de gekozen juridische vorm. Een BV is onderworpen aan vennootschapsbelasting; een stichting kan afhankelijk van haar activiteiten al dan niet belastingplichtig zijn; een FGR is in principe fiscaal transparant. Breng de fiscale gevolgen goed in kaart voordat u een keuze maakt.
Schenkbelasting en erfbelasting spelen een rol bij de inbreng van vermogen en bij uitkeringen aan familieleden. Een tijdige fiscale planning kan hier veel verschil maken. Noble & Partners begeleidt u bij de vermogensbeheerkant; voor de juridische structurering en fiscale uitwerking werkt u samen met ons partnernetwerk.