Waarom structuur ertoe doet
Wanneer een vermogen een bepaalde omvang bereikt, of wanneer de wens ontstaat om vermogen gestructureerd over te dragen, is de juridische structuur een wezenlijke keuze. Zij bepaalt wie zeggenschap heeft, hoe het vermogen wordt beheerd en wat er gebeurt bij overlijden, scheiding of onenigheid.
In Nederland worden drie structuren regelmatig gebruikt voor het organiseren van familievermogen: de Stichting Administratiekantoor (STAK), het Fonds voor Gemene Rekening (FGR) en het familiefonds. Elk heeft eigen kenmerken, voor- en nadelen.
De STAK (Stichting Administratiekantoor)
Een STAK houdt aandelen of vermogen in beheer en geeft daarvoor certificaten uit aan de certificaathouders, doorgaans de familieleden. De zeggenschap over het vermogen rust bij het bestuur van de STAK, terwijl het economische belang (dividend, waardeontwikkeling) bij de certificaathouders blijft.
Kenmerken
- Scheiding van zeggenschap en economisch belang: het bestuur bestuurt, de certificaathouders profiteren economisch
- Bescherming tegen versnippering: bij overlijden worden certificaten overgedragen, niet de onderliggende aandelen, waardoor de zeggenschap gebundeld blijft
- Flexibel bestuur: het bestuur kan bestaan uit familieleden, externe professionals of een combinatie
Wanneer geschikt
De STAK past wanneer u de zeggenschap over een onderneming of beleggingsportefeuille wilt concentreren terwijl het economische belang wordt gespreid over meerdere familieleden. Het is een veelgebruikte structuur bij bedrijfsopvolging.
Het FGR (Fonds voor Gemene Rekening)
Een FGR is een contractueel samenwerkingsverband waarbij meerdere deelnemers vermogen inleggen dat gezamenlijk wordt beheerd. Er is geen rechtspersoonlijkheid; het FGR bestaat op basis van de fondsvoorwaarden.
Kenmerken
- Fiscale transparantie: een open FGR is niet zelf belastingplichtig, de participanten worden individueel belast. Een besloten FGR is wel zelfstandig belastingplichtig
- Flexibele opzet: de fondsvoorwaarden bepalen de spelregels rond verdeling, toetreding, uittreding en beheer
- Kostenefficiënt: geen notariële oprichting vereist, lagere administratieve lasten
Wanneer geschikt
Het FGR past wanneer meerdere familieleden gezamenlijk willen beleggen met een professionele beheerder, zonder de formaliteiten van een BV of stichting. Het biedt schaalvoordelen bij vermogensbeheer.
Het familiefonds
Een familiefonds is geen juridisch gedefinieerde entiteit; het is een verzamelbegrip voor structuren waarbinnen een familie gezamenlijk vermogen beheert. Dit kan een BV, stichting, FGR of een combinatie zijn. Het onderscheidende element is het familiestatuut: een document waarin de familie de spelregels, waarden en besluitvorming vastlegt.
Het familiestatuut
Het familiestatuut is de "grondwet" van het familievermogen. Het bevat afspraken over:
- Wie er mogen toetreden (en wanneer)
- Hoe beslissingen worden genomen
- Wat er gebeurt bij onenigheid
- De rol van externe adviseurs
- De gezamenlijke waarden en doelen
Wanneer welke structuur?
De keuze hangt af van uw specifieke situatie:
- Bedrijfsopvolging met behoud van zeggenschap: STAK
- Gezamenlijk beleggen met schaalvoordelen: FGR
- Intergenerationeel vermogensbeheer met governance: familiefonds met familiestatuut
In de praktijk worden structuren ook gecombineerd. Een STAK boven de holding-BV, een FGR voor het vrije beleggingsvermogen en een familiestatuut dat het geheel verbindt, is een gebruikelijke combinatie.
Een vermogensstructuur is geen doel op zich. Het is een middel om zeggenschap, bescherming en overdracht te organiseren op een manier die past bij uw familie. De beste structuur is de structuur die u begrijpt en die uw gezamenlijke doelen dient.
De STAK, het FGR en het familiefonds zijn drie veelgebruikte structuren voor het organiseren van familievermogen, elk met eigen sterktes. De juiste keuze hangt af van de omvang van het vermogen, het aantal betrokken familieleden en de gewenste balans tussen zeggenschap en economisch belang. Wilt u verkennen welke structuur bij uw familie past? Bij Noble & Partners denken we hier graag met u over mee.