Erfbelasting voor partners: wat u moet weten
Bij het overlijden van uw partner krijgt u als langstlevende te maken met de erfbelasting. De Successiewet 1956 kent weliswaar een ruime partnervrijstelling, maar bij grotere vermogens kan de erfbelasting toch aanzienlijk oplopen. In dit artikel bespreken wij de actuele vrijstellingen en tarieven voor partners, en geven wij u praktische strategieën om de belastingdruk te beperken.
Wie kwalificeert als partner voor de erfbelasting?
De Successiewet hanteert een eigen partnerbegrip dat breder is dan alleen gehuwden. Als partner voor de erfbelasting worden aangemerkt:
- Echtgenoten (gehuwd of geregistreerd partnerschap)
- Ongehuwde samenwoners die een notarieel samenlevingscontract hebben én ten minste zes maanden op hetzelfde adres staan ingeschreven
- Ongehuwde samenwoners zonder notarieel samenlevingscontract die ten minste vijf jaar op hetzelfde adres staan ingeschreven
Het is cruciaal om te verifiëren of u aan de voorwaarden voor het fiscale partnerbegrip voldoet. Zonder partnerschap in de zin van de Successiewet geldt de veel lagere vrijstelling voor overige verkrijgers en de hogere tariefgroep.
De partnervrijstelling erfbelasting 2026
De partnervrijstelling voor de erfbelasting bedraagt in 2026 € 828.035. Dit betekent dat de langstlevende partner de eerste € 828.035 van de erfenis vrijgesteld ontvangt. Over het meerdere is erfbelasting verschuldigd tegen de hierna genoemde tarieven.
De pensioenimputatie
De partnervrijstelling wordt verminderd met de waarde van bepaalde pensioenuitkeringen en lijfrente-uitkeringen die de langstlevende ontvangt als gevolg van het overlijden (de zogenaamde pensioenimputatie). Dit kan de effectieve vrijstelling verlagen. Omgekeerd geldt dat als de pensioenimputatie hoger is dan de standaardvrijstelling, de hogere waarde als vrijstelling geldt. Het berekenen van de pensioenimputatie is complex en vereist deskundige begeleiding.
Tarieven erfbelasting voor partners 2026
Na aftrek van de partnervrijstelling is over het resterende bedrag erfbelasting verschuldigd tegen de volgende tarieven:
- Over de eerste € 158.669: 10% erfbelasting
- Over het meerdere: 20% erfbelasting
Rekenvoorbeeld
Stel, de nalatenschap van uw partner bedraagt € 1.500.000. Na aftrek van de partnervrijstelling van € 828.035 resteert een belastbare verkrijging van € 704.844. De erfbelasting bedraagt dan:
- 10% over € 158.669 = € 15.237
- 20% over € 552.476 = € 110.495
- Totaal erfbelasting: € 125.732
Dit voorbeeld illustreert dat zelfs met de ruime partnervrijstelling de erfbelasting bij grotere vermogens aanzienlijk kan zijn. Het loont daarom om tijdig maatregelen te treffen.
De wettelijke verdeling en de partnervrijstelling
Bij de wettelijke verdeling verkrijgt de langstlevende partner van rechtswege alle goederen uit de nalatenschap. De kinderen krijgen een niet-opeisbare vordering op de langstlevende. Voor de erfbelasting worden de kinderen echter wel geacht hun erfdeel direct te ontvangen, zodat zij over hun deel erfbelasting verschuldigd zijn.
Dit betekent dat bij de wettelijke verdeling zowel de langstlevende als de kinderen erfbelasting verschuldigd zijn. De langstlevende benut zijn of haar partnervrijstelling, en elk kind benut zijn of haar kindvrijstelling van € 26.230. Het is belangrijk om dit bij uw planning in ogenschouw te nemen.
Strategieën voor het beperken van erfbelasting voor partners
1. Optimalisatie van het huwelijksvermogensregime
De omvang van de nalatenschap wordt mede bepaald door het huwelijksvermogensregime. Bij een huwelijk in gemeenschap van goederen valt bij het eerste overlijden de helft van het gezamenlijke vermogen in de nalatenschap. Door middel van huwelijkse voorwaarden kunt u de verdeling van het vermogen beïnvloeden en daarmee de omvang van de nalatenschap sturen.
Een wederkerig finaal verrekenbeding in huwelijkse voorwaarden kan ervoor zorgen dat het vermogen bij het eerste overlijden zodanig wordt verdeeld dat de partnervrijstelling optimaal wordt benut. Dit is maatwerk dat in samenspraak met een notaris en fiscalist moet worden vormgegeven.
2. Het tweetrapstestament
Bij een tweetrapstestament erft de langstlevende partner als bezwaarde erfgenaam. Bij het overlijden van de langstlevende gaat het resterende vermogen over naar de kinderen als verwachters, die worden geacht rechtstreeks van de eerststervende te erven. Hierdoor wordt voorkomen dat het vermogen tweemaal met erfbelasting wordt belast: eenmaal bij het overlijden van de eerste partner en nogmaals bij het overlijden van de langstlevende.
3. Het vruchtgebruiktestament
Bij een vruchtgebruiktestament krijgt de langstlevende het vruchtgebruik van de nalatenschap, terwijl de kinderen de bloot eigendom verkrijgen. De waarde van het vruchtgebruik — en daarmee de erfbelasting voor de langstlevende — is afhankelijk van de leeftijd van de langstlevende. Hoe ouder de langstlevende, hoe lager de waarde van het vruchtgebruik en hoe lager de erfbelasting.
4. Gestructureerd schenken tijdens leven
Door tijdens het leven van beide partners gestructureerd te schenken aan de kinderen, verkleint u de toekomstige nalatenschap. Dit vermindert niet alleen de erfbelasting bij het eerste overlijden, maar ook bij het overlijden van de langstlevende. Elk jaar dat u benut om binnen de vrijstellingen te schenken, levert een cumulatief fiscaal voordeel op.
5. Keuzelegaat in het testament
Een keuzelegaat geeft de langstlevende partner de mogelijkheid om na het overlijden van de eerste partner te kiezen welke goederen hij of zij uit de nalatenschap verkrijgt. Dit biedt flexibiliteit om op dat moment de fiscaal meest gunstige keuze te maken, rekening houdend met de dan geldende wet- en regelgeving en de persoonlijke omstandigheden.
De partnervrijstelling is ruim, maar niet onbeperkt. Bij vermogens boven de vrijstellingsgrens kan de erfbelasting snel oplopen. Een tijdig en doordacht plan kan het verschil maken tussen een aanvaardbare belastingdruk en een onnodige afdracht aan de fiscus.
Veelgestelde vragen
Wat als wij niet getrouwd zijn?
Als u niet getrouwd bent en geen geregistreerd partnerschap heeft, kunt u toch als fiscaal partner kwalificeren als u een notarieel samenlevingscontract heeft en minimaal zes maanden op hetzelfde adres staat ingeschreven, of als u minimaal vijf jaar samenwoont. Het is belangrijk om dit goed te regelen, want zonder fiscaal partnerschap geldt de veel lagere vrijstelling van € 2.769 en de hogere tariefgroep van 30%/40%.
Wordt mijn pensioen meegerekend?
Ja, bepaalde pensioenuitkeringen en lijfrente-uitkeringen die de langstlevende ontvangt als gevolg van het overlijden worden via de pensioenimputatie in mindering gebracht op de partnervrijstelling. Dit kan de effectieve vrijstelling aanzienlijk verlagen. Het is raadzaam om dit vooraf te laten doorrekenen.
Kan ik de erfbelasting uitstellen?
In bepaalde gevallen is het mogelijk om uitstel van betaling te krijgen voor de erfbelasting. Dit is met name relevant als het vermogen vast zit in onroerend goed of een onderneming en er onvoldoende liquide middelen zijn om de belasting direct te voldoen. U kunt hiervoor een verzoek indienen bij de Belastingdienst.
Conclusie
De erfbelasting voor partners kent ruime vrijstellingen, maar bij grotere vermogens blijft de belastingdruk aanzienlijk. Door tijdig de juiste maatregelen te treffen — van het optimaliseren van uw huwelijksvermogensregime tot het opstellen van een fiscaal optimaal testament — kunt u de erfbelasting substantieel beperken. Noble & Partners staat klaar om u te adviseren over de beste strategie voor uw persoonlijke situatie. Neem vrijblijvend contact met ons op voor een gesprek.