Erfbelasting voor partners: wat u moet weten
Overlijdt uw partner, dan krijgt u als langstlevende te maken met de erfbelasting. De Successiewet 1956 kent een ruime partnervrijstelling, maar bij grotere vermogens kan de heffing alsnog flink oplopen. De actuele vrijstellingen en tarieven voor partners zetten wij hieronder uiteen, samen met praktische strategieën om de belastingdruk te beperken.
Wie kwalificeert als partner voor de erfbelasting?
De Successiewet hanteert een eigen partnerbegrip dat breder is dan alleen gehuwden. Als partner voor de erfbelasting gelden:
- Echtgenoten (gehuwd of geregistreerd partnerschap)
- Ongehuwde samenwoners die een notarieel samenlevingscontract hebben én ten minste zes maanden op hetzelfde adres staan ingeschreven
- Ongehuwde samenwoners zonder notarieel samenlevingscontract die ten minste vijf jaar op hetzelfde adres staan ingeschreven
Controleer goed of u aan de voorwaarden voor het fiscale partnerbegrip voldoet. Zonder partnerschap in de zin van de Successiewet geldt de veel lagere vrijstelling voor overige verkrijgers en de hogere tariefgroep.
De partnervrijstelling erfbelasting 2026
De partnervrijstelling voor de erfbelasting bedraagt in 2026 € 828.035. Dit betekent dat de langstlevende partner de eerste € 828.035 van de erfenis vrijgesteld ontvangt. Over het meerdere is erfbelasting verschuldigd tegen de hierna genoemde tarieven.
De pensioenimputatie
De partnervrijstelling wordt verminderd met de waarde van bepaalde pensioen- en lijfrente-uitkeringen die de langstlevende door het overlijden ontvangt: de pensioenimputatie. Dat kan de effectieve vrijstelling verlagen. Is de pensioenimputatie juist hoger dan de standaardvrijstelling, dan geldt die hogere waarde als vrijstelling. De berekening is ingewikkeld en vraagt om deskundige begeleiding.
Tarieven erfbelasting voor partners 2026
Na aftrek van de partnervrijstelling is over het resterende bedrag erfbelasting verschuldigd:
- Over de eerste € 158.669: 10% erfbelasting
- Over het meerdere: 20% erfbelasting
Rekenvoorbeeld
Stel, de nalatenschap van uw partner bedraagt € 1.500.000. Na aftrek van de partnervrijstelling van € 828.035 resteert een belastbare verkrijging van € 704.844. De erfbelasting wordt dan:
- 10% over € 158.669 = € 15.237
- 20% over € 552.476 = € 110.495
- Totaal erfbelasting: € 125.732
Zelfs met de ruime partnervrijstelling kan de erfbelasting bij grotere vermogens dus aanzienlijk zijn. Tijdig maatregelen treffen loont.
De wettelijke verdeling en de partnervrijstelling
Bij de wettelijke verdeling verkrijgt de langstlevende partner van rechtswege alle goederen uit de nalatenschap, terwijl de kinderen een niet-opeisbare vordering op de langstlevende krijgen. Voor de erfbelasting worden de kinderen toch geacht hun erfdeel direct te ontvangen, zodat zij over hun deel erfbelasting verschuldigd zijn.
Bij de wettelijke verdeling zijn dus zowel de langstlevende als de kinderen erfbelasting verschuldigd. De langstlevende benut de partnervrijstelling, elk kind de kindvrijstelling van € 26.230. Houd daar in uw planning rekening mee.
Strategieën voor het beperken van erfbelasting voor partners
1. Het huwelijksvermogensregime inrichten
De omvang van de nalatenschap hangt mede af van het huwelijksvermogensregime. Bij een huwelijk in gemeenschap van goederen valt bij het eerste overlijden de helft van het gezamenlijke vermogen in de nalatenschap. Met huwelijkse voorwaarden beïnvloedt u de verdeling van het vermogen en stuurt u zo de omvang van de nalatenschap.
Een wederkerig finaal verrekenbeding in huwelijkse voorwaarden zorgt dat het vermogen bij het eerste overlijden zo wordt verdeeld dat de partnervrijstelling volledig wordt benut. Maatwerk, vorm te geven in samenspraak met een notaris en fiscalist.
2. Het tweetrapstestament
Bij een tweetrapstestament erft de langstlevende partner als bezwaarde erfgenaam. Bij het overlijden van de langstlevende gaat het resterende vermogen over naar de kinderen als verwachters, die worden geacht rechtstreeks van de eerststervende te erven. Zo wordt voorkomen dat het vermogen tweemaal met erfbelasting wordt belast: eenmaal bij het overlijden van de eerste partner en nogmaals bij dat van de langstlevende.
3. Het vruchtgebruiktestament
Bij een vruchtgebruiktestament krijgt de langstlevende het vruchtgebruik van de nalatenschap en krijgen de kinderen de bloot eigendom. De waarde van het vruchtgebruik, en daarmee de erfbelasting voor de langstlevende, hangt af van diens leeftijd. Hoe ouder de langstlevende, hoe lager de waarde van het vruchtgebruik en hoe lager de erfbelasting.
4. Gestructureerd schenken tijdens leven
Schenkt u tijdens het leven van beide partners gestructureerd aan de kinderen, dan verkleint u de toekomstige nalatenschap. Dat verlaagt de erfbelasting bij het eerste overlijden én bij het overlijden van de langstlevende. Elk jaar dat u binnen de vrijstellingen schenkt, levert een cumulatief fiscaal voordeel op.
5. Keuzelegaat in het testament
Een keuzelegaat geeft de langstlevende partner de mogelijkheid om na het overlijden van de eerste partner te kiezen welke goederen hij of zij uit de nalatenschap verkrijgt. Dit biedt flexibiliteit om op dat moment de fiscaal meest gunstige keuze te maken, rekening houdend met de dan geldende wet- en regelgeving en de persoonlijke omstandigheden.
De partnervrijstelling is ruim, maar niet onbeperkt. Bij vermogens boven de vrijstellingsgrens kan de erfbelasting snel oplopen. Een tijdig en doordacht plan kan het verschil maken tussen een aanvaardbare belastingdruk en een onnodige afdracht aan de fiscus.
Veelgestelde vragen
Wat als wij niet getrouwd zijn?
Bent u niet getrouwd en heeft u geen geregistreerd partnerschap? Dan kunt u toch als fiscaal partner kwalificeren: met een notarieel samenlevingscontract en minimaal zes maanden inschrijving op hetzelfde adres, of bij minimaal vijf jaar samenwonen. Regel dit goed, want zonder fiscaal partnerschap geldt de veel lagere vrijstelling van € 2.769 en de hogere tariefgroep van 30%/40%.
Wordt mijn pensioen meegerekend?
Ja. Bepaalde pensioen- en lijfrente-uitkeringen die de langstlevende door het overlijden ontvangt, worden via de pensioenimputatie in mindering gebracht op de partnervrijstelling. Dat kan de effectieve vrijstelling flink verlagen. Laat dit vooraf doorrekenen.
Kan ik de erfbelasting uitstellen?
In bepaalde gevallen krijgt u uitstel van betaling voor de erfbelasting. Dat speelt vooral als het vermogen vastzit in onroerend goed of een onderneming en er te weinig liquide middelen zijn om de belasting direct te voldoen. U dient hiervoor een verzoek in bij de Belastingdienst.
Tot slot
De erfbelasting voor partners kent ruime vrijstellingen, maar bij grotere vermogens blijft de druk aanzienlijk. Wie tijdig de juiste maatregelen treft, van het inrichten van het huwelijksvermogensregime tot een fiscaal doordacht testament, beperkt de erfbelasting substantieel. Noble & Partners adviseert u over de strategie voor uw situatie. Het beheer van uw vermogen ligt bij ons; voor het opstellen van testament en huwelijkse voorwaarden brengen wij u in contact met een netwerk van gespecialiseerde notarissen en fiscalisten. Neem vrijblijvend contact op.