Basis & Begrippen
Estate planning is het geheel van juridische, fiscale en financiële strategieën om uw vermogen zo efficiënt mogelijk over te dragen aan de volgende generatie — bij leven of na overlijden.
Het doel is drieledig:
- Vermogen beschermen tegen onnodige belastingheffing
- Zekerheid bieden aan uw nabestaanden
- Uw wensen over verdeling vastleggen
Estate planning omvat onder meer testamenten, schenkingen, huwelijkse voorwaarden, stichtingen en de juiste structurering van vastgoed en ondernemingsvermogen.
Bij schenken draagt u bij leven vermogen over. Bij nalaten gaat uw vermogen pas over na uw overlijden, via uw testament of de wettelijke verdeling.
- Schenken: u kunt gebruik maken van jaarlijkse vrijstellingen (in 2026: €6.633 per kind), u ziet het effect direct
- Nalaten: erfbelasting is doorgaans hoger dan schenkbelasting voor dezelfde bedragen
In de praktijk is een combinatie van schenken en nalaten fiscaal het meest voordelig. Een advisor kan berekenen welke strategie voor uw situatie optimaal is.
Een testament is niet wettelijk verplicht, maar is in veel situaties zeer aan te raden. Zonder testament geldt de wettelijke verdeling, die niet altijd aansluit bij uw wensen.
Een testament is essentieel als u:
- Samenwoont zonder te zijn getrouwd
- Kinderen uit een eerdere relatie heeft
- Specifieke wensen heeft over de verdeling
- Een ondernemer bent met een BV-structuur
- Een uitsluitingsclausule wilt opnemen
- Stiefkinderen heeft die u wilt bevoordelen
Schenken & Vrijstellingen (2026)
In 2026 gelden de volgende schenkingsvrijstellingen:
- Kinderen: €6.633 per jaar per kind (jaarlijkse vrijstelling)
- Kinderen (eenmalig verhoogd, 18-40 jaar): €31.813 vrij van schenkbelasting
- Overige verkrijgers: €2.658 per jaar per persoon
Let op: de eenmalige verhoogde vrijstelling voor de eigen woning (jubelton) is per 2024 volledig afgeschaft. De eenmalige verhoogde vrijstelling van €31.813 voor kinderen kan voor elk doel worden ingezet.
De 180-dagenregeling houdt in dat schenkingen gedaan binnen 180 dagen (circa 6 maanden) vóór het overlijden van de schenker, worden bijgeteld bij de nalatenschap voor de berekening van erfbelasting.
Dit betekent dat de ontvanger alsnog erfbelasting betaalt over de schenking, alsof het een erfenis was. De reeds betaalde schenkbelasting wordt hiermee verrekend.
Tip: begin daarom zo vroeg mogelijk met schenken. Hoe langer geleden de schenking, hoe zekerder het fiscale voordeel.
Bij schenken op papier schenkt u een bedrag aan uw kinderen, maar houdt u het geld zelf. U erkent een schuld aan uw kinderen, die pas opeisbaar is bij uw overlijden.
Over deze schuld betaalt u jaarlijks 6% rente aan uw kinderen — die rente moet u ook daadwerkelijk uitbetalen. Dit is een effectieve manier om de nalatenschap te verlagen zonder dat u direct geld kwijt bent.
Voorwaarden:
- De schenking moet via een notariële akte worden vastgelegd
- De rente van 6% moet jaarlijks daadwerkelijk worden betaald
- Wordt de rente niet betaald, dan vervalt het fiscale voordeel
Erfbelasting (2026)
De erfbelasting in 2026 is afhankelijk van de relatie tot de overledene en de waarde van de erfenis (boven de vrijstelling):
- Partners: 10% (tot €152.368) / 20% (daarboven). Vrijstelling: €795.156
- Kinderen: 10% / 20%. Vrijstelling: €25.187 per kind
- Kleinkinderen: 18% / 36%. Vrijstelling: €25.187
- Overige verkrijgers: 30% / 40%. Vrijstelling: €2.658
De tarieven en vrijstellingen worden jaarlijks geïndexeerd. De bovenstaande bedragen gelden voor 2026.
Er zijn diverse legale strategieën om erfbelasting te beperken:
- Periodiek schenken — maak gebruik van de jaarlijkse vrijstellingen
- Schenken op papier — verlaag de nalatenschap zonder direct geld over te maken
- Huwelijkse voorwaarden aanpassen — een ongelijke verdeling kan fiscaal voordelig zijn
- Testamentaire clausules — tweetrapsmaking, legaten aan kleinkinderen
- Familiestichting of -fonds — voor grotere vermogens kan dit structureel helpen
- Levensverzekering — een overlijdensrisicoverzekering met juiste begunstiging
Elke situatie is uniek. Laat een adviseur berekenen welke combinatie voor u het meest oplevert.
Sinds 2026 is de aangiftetermijn voor erfbelasting verlengd van 8 naar 20 maanden na het overlijden. Dit geeft nabestaanden meer tijd om de nalatenschap af te wikkelen.
De Belastingdienst stuurt doorgaans een aangifteformulier naar de contactpersoon. Als u geen formulier ontvangt, bent u zelf verantwoordelijk voor het doen van aangifte binnen de termijn.
Structuren & Planning
Een uitsluitingsclausule is een bepaling in een testament of schenkingsakte waarmee u vastlegt dat het geschonken of nagelaten vermogen niet in een gemeenschap van goederen valt bij de ontvanger.
Dit betekent dat als uw kind gaat scheiden, de ex-partner geen recht heeft op het door u geschonken of nagelaten vermogen. Zonder uitsluitingsclausule kan bij echtscheiding de helft van de erfenis of schenking naar de ex-partner gaan.
De BOR biedt een fiscale vrijstelling bij overdracht van een onderneming via schenking of vererving. In 2026 is de regeling aangescherpt:
- 100% vrijstelling over de eerste €1.325.253 aan ondernemingsvermogen
- 75% vrijstelling over het meerdere (was 83%, verlaagd in 2025)
- Voortzettingseis: de verkrijger moet de onderneming minimaal 5 jaar voortzetten
De BOR geldt alleen voor ondernemingsvermogen, niet voor beleggingsvermogen in de BV. Vastgoed dat wordt verhuurd aan derden kwalificeert doorgaans niet.
De partnervrijstelling in 2026 bedraagt €795.156. Dit betekent dat de langstlevende partner over de eerste €795.156 van de erfenis geen erfbelasting betaalt.
Om als partner te kwalificeren moet u aan ten minste één van deze voorwaarden voldoen:
- U bent getrouwd of heeft een geregistreerd partnerschap
- U woont samen met een notarieel samenlevingscontract én staat op hetzelfde adres
- U woont al minimaal 5 jaar samen en staat op hetzelfde adres