Bestaat er zoiets als een belastingvrije erfenis?
Kunt u een erfenis ontvangen zonder er belasting over te betalen? Gedeeltelijk wel. Nederland kent een vrijstelling voor de erfbelasting: tot een bepaald bedrag betaalt u niets. Hoe hoog die vrijstelling is, hangt af van uw relatie tot de overledene.
De Successiewet 1956 kent verschillende vrijstellingen die jaarlijks worden geindexeerd. De actuele bedragen verschillen dus per jaar.
Vrijstellingen erfbelasting in 2026
De vrijstellingen voor de erfbelasting in 2026 zijn als volgt:
- Partners: € 828.035
- Kinderen en kleinkinderen: € 26.230
- Kind met een beperking: € 78.671
- Ouders: € 62.110
- Achterkleinkinderen: € 2.769
- Overige verkrijgers: € 2.769
De langstlevende partner kan zo een fors deel van de nalatenschap belastingvrij erven. Voor kinderen is de vrijstelling beperkter, waardoor bij grotere nalatenschappen toch een aanzienlijk bedrag aan erfbelasting verschuldigd kan zijn.
Tarieven erfbelasting
Komt de waarde van uw erfdeel boven de vrijstelling uit, dan betaalt u erfbelasting. De tarieven in 2026 zijn:
| Verkrijger | Tot 158.669 euro | Daarboven |
|---|---|---|
| Partner en kinderen | 10% | 20% |
| Kleinkinderen | 18% | 36% |
| Overige verkrijgers | 30% | 40% |
De tarieven voor partners en kinderen zijn het gunstigst. Voor kleinkinderen en overige verkrijgers liggen de percentages flink hoger.
Strategieen voor een (zo goed als) belastingvrije erfenis
Een volledig belastingvrije erfenis is bij grotere vermogens niet realistisch. De erfbelasting beperken kan wel, langs een aantal wegen.
1. Schenken bij leven
Draagt u tijdens uw leven systematisch vermogen over aan uw erfgenamen, dan verkleint u de nalatenschap. De jaarlijkse schenkingsvrijstelling voor kinderen is in 2026 € 6.908. Over twintig jaar telt dat aan tot een fors bedrag, volledig belastingvrij.
2. Gebruikmaken van de eenmalig verhoogde vrijstelling
Kinderen tussen 18 en 40 jaar kunnen eenmalig een verhoogde schenking ontvangen van € 33.129 (2026), vrij te besteden. De eerdere verhoogde vrijstelling voor schenkingen ten behoeve van de eigen woning (de 'jubelton') is per 1 januari 2024 afgeschaft en bestaat in 2026 niet meer.
3. Testament afstemmen
Een goed testament maakt het verschil bij de vermogensoverdracht. Een tweetrapstestament (fideicommis de residuo) spreidt de nalatenschap over twee generaties. Legaten aan kleinkinderen verdelen het vermogen over meer erfgenamen, wat de individuele belastingdruk verlaagt. En een renteclausule stuurt de fiscale waardering van de vordering die kinderen op de langstlevende krijgen.
4. Levensverzekering
Een levensverzekering kan de erfbelasting financieren. Is de polis op de juiste manier opgezet, dan valt de uitkering buiten de nalatenschap. Let op: de uitkering kan alsnog belast zijn met erfbelasting als de premies door de overledene zijn betaald.
5. Schenking op papier
Bij een schenking op papier (schuldigerkenning uit vrijgevigheid) schenkt u een bedrag dat u als schuld aan het kind erkent. U betaalt jaarlijks 6% rente over het geschonken bedrag. Het vermogen hoeft u niet meteen over te dragen, maar het bedrag komt bij uw overlijden wel in mindering op de nalatenschap.
De rol van de partnervrijstelling
De partnervrijstelling is verreweg de hoogste in de erfbelasting. Met € 828.035 in 2026 kan de langstlevende partner het grootste deel van de nalatenschap vaak belastingvrij erven. Toch kent ook deze vrijstelling grenzen.
Bij een gezamenlijk vermogen van bijvoorbeeld 3 miljoen euro is de langstlevende partner over het deel boven de vrijstelling alsnog erfbelasting verschuldigd. Een combinatie van schenken bij leven en een goed testament is dan het overwegen waard.
Aandachtspunten bij de belastingvrije erfenis
Wie de erfbelasting zo laag mogelijk wil houden, doet er goed aan een paar dingen in het oog te houden. De Belastingdienst heeft antimisbruikbepalingen tegen constructies die alleen op belastingontwijking zijn gericht; houd uw planning dus binnen de grenzen van de wet. Begin daarnaast op tijd, want hoe vroeger u schenkt en plant, hoe groter het effect. En de regelgeving rond schenk- en erfbelasting is complex en verandert regelmatig, dus laat u bijstaan door een gekwalificeerd notaris of fiscalist.
Een volledig belastingvrije erfenis is bij grotere vermogens niet haalbaar, maar met goede planning blijft er aanzienlijk meer over voor uw dierbaren. De fiscale en juridische vormgeving rond schenken en nalaten loopt via ons netwerk van gespecialiseerde notarissen en fiscalisten. Noble & Partners richt zich op het beheer van uw vermogen en denkt met u mee over de bredere financiele context.