Wat is het kindsdeel precies?
Wanneer een van uw ouders overlijdt, heeft u als kind recht op een deel van de nalatenschap. Dit wordt het kindsdeel genoemd. Het kindsdeel is het erfdeel dat u volgens de wettelijke verdeling of het testament toekomt. In de praktijk betekent dit dat de nalatenschap wordt verdeeld over de langstlevende echtgenoot en de kinderen, waarbij ieder een gelijk deel ontvangt.
Bij de wettelijke verdeling krijgt de langstlevende partner alle bezittingen, maar krijgen de kinderen een niet-opeisbare vordering ter grootte van hun erfdeel. Dit kindsdeel wordt pas opeisbaar bij het overlijden van de langstlevende ouder, of in bijzondere situaties zoals faillissement of opname in een zorginstelling.
Hoe wordt het kindsdeel berekend?
De berekening van het kindsdeel is relatief eenvoudig. De totale nalatenschap wordt gedeeld door het aantal erfgenamen (langstlevende partner plus het aantal kinderen). Stel dat uw vader overlijdt en uw moeder en twee kinderen als erfgenamen achterlaat. De nalatenschap bedraagt 900.000 euro. Dan is het kindsdeel per kind: 900.000 / 3 = 300.000 euro.
Het is belangrijk om te beseffen dat schulden en kosten van de nalatenschap eerst worden afgetrokken voordat het kindsdeel wordt berekend. Denk hierbij aan de uitvaartkosten, eventuele hypotheekschulden en andere verplichtingen van de overledene.
Erfbelasting over het kindsdeel: tarieven en vrijstellingen
Over het kindsdeel dat u erft, moet u in beginsel erfbelasting betalen. De hoogte van de erfbelasting hangt af van de omvang van uw erfdeel en de geldende vrijstellingen. In 2026 gelden de volgende tarieven voor kinderen:
- Over de eerste 158.669 euro boven de vrijstelling: 10%
- Over het meerdere: 20%
De vrijstelling voor kinderen bedraagt in 2026 € 26.230. Dit betekent dat u over de eerste € 26.230 van uw erfdeel geen erfbelasting hoeft te betalen. Pas daarboven wordt het progressieve tarief van 10% en 20% toegepast.
De wettelijke verdeling en het kindsdeel
Sinds 2003 geldt in Nederland de wettelijke verdeling op grond van Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek. Bij de wettelijke verdeling gaan alle goederen van de nalatenschap naar de langstlevende echtgenoot. De kinderen krijgen een geldvordering op de langstlevende ter grootte van hun kindsdeel.
Een belangrijk aandachtspunt is dat het kindsdeel bij de wettelijke verdeling niet-opeisbaar is zolang de langstlevende leeft. Toch bent u als kind wel direct erfbelasting verschuldigd over uw kindsdeel. Dit kan in de praktijk tot liquiditeitsproblemen leiden, aangezien u belasting moet betalen over een vordering die u (nog) niet kunt innen.
Rente over het kindsdeel
Over de vordering die kinderen krijgen op de langstlevende ouder, kan rente worden berekend. De wettelijke rente is in principe gekoppeld aan het enkelvoudige percentage van de wettelijke rente. In veel testamenten wordt echter een afwijkende rente opgenomen, soms zelfs 0%. Dit heeft fiscale gevolgen: een te lage rente kan ertoe leiden dat de vordering bij het tweede overlijden hoger wordt gewaardeerd voor de erfbelasting.
Een veelgebruikte constructie is het opnemen van een renteclausule in het testament, waarbij de rente zodanig wordt vastgesteld dat er een optimaal fiscaal resultaat wordt bereikt. Uw adviseur kan u hierbij helpen om de juiste balans te vinden.
Hoe kunt u de erfbelasting op het kindsdeel verlagen?
Er zijn diverse strategieen om de erfbelasting over het kindsdeel te beperken:
- Schenken bij leven: Door tijdens uw leven vermogen over te dragen aan uw kinderen, verkleint u de nalatenschap en daarmee de erfbelasting. U kunt gebruikmaken van de jaarlijkse schenkingsvrijstelling van circa 6.908 euro per kind (2026).
- Eenmalig verhoogde vrijstelling: Kinderen tussen 18 en 40 jaar kunnen eenmalig een verhoogde vrijstelling ontvangen van circa 33.129 euro (2026). De eerder bestaande verhoogde vrijstelling voor schenkingen ten behoeve van de eigen woning (de zogeheten 'jubelton') is per 1 januari 2024 afgeschaft.
- Testament laten opmaken: Een goed opgesteld testament kan de verdeling optimaliseren en de belastingdruk verlagen. Denk aan een tweetrapstestament of een legaat.
- Levensverzekering: Het afsluiten van een levensverzekering kan helpen om de erfbelasting te financieren, zodat uw kinderen niet in liquiditeitsproblemen komen.
De Successiewet 1956 en het kindsdeel
De erfbelasting is geregeld in de Successiewet 1956. Deze wet bepaalt wie erfbelasting verschuldigd is, welke vrijstellingen gelden en welke tarieven van toepassing zijn. De wet maakt onderscheid tussen verschillende categorieeen erfgenamen, waarbij kinderen in de gunstigste tariefgroep vallen.
Het is goed om te weten dat de Successiewet regelmatig wordt aangepast. Vrijstellingen en tarieven worden jaarlijks geindexeerd. Het is daarom verstandig om uw estate planning periodiek te laten toetsen door een deskundige adviseur.
Praktische tips voor vermogende families
Voor vermogende families is het bijzonder belangrijk om tijdig na te denken over de verdeling van het vermogen en de fiscale gevolgen daarvan. Enkele praktische aanbevelingen:
- Laat uw testament regelmatig actualiseren, zeker bij veranderingen in uw gezinssituatie of vermogenspositie.
- Overweeg een schenkingsplan op te stellen waarmee u jaarlijks gebruikmaakt van de beschikbare vrijstellingen.
- Bespreek met uw partner en kinderen hoe u de nalatenschap wenst te verdelen, zodat er geen verrassingen ontstaan.
- Schakel een ervaren adviseur in die gespecialiseerd is in estate planning en vermogensoverdracht.
Conclusie
Het kindsdeel is een belangrijk onderdeel van de nalatenschap en de erfbelasting die hierover verschuldigd is, kan aanzienlijk zijn. Door tijdig te plannen, gebruik te maken van vrijstellingen en de juiste juridische structuren in te zetten, kunt u de belastingdruk voor uw kinderen aanzienlijk verlagen. Bij Noble & Partners helpen wij u graag met een persoonlijke aanpak die past bij uw gezinssituatie en vermogenspositie.