Wat is het kindsdeel precies?
Overlijdt een van uw ouders, dan heeft u als kind recht op een deel van de nalatenschap. Dat heet het kindsdeel: het erfdeel dat u volgens de wettelijke verdeling of het testament toekomt. De nalatenschap wordt verdeeld over de langstlevende echtgenoot en de kinderen, waarbij ieder een gelijk deel krijgt.
Bij de wettelijke verdeling krijgt de langstlevende partner alle bezittingen. De kinderen krijgen een niet-opeisbare vordering ter grootte van hun erfdeel. Dat kindsdeel wordt pas opeisbaar bij het overlijden van de langstlevende ouder, of in bijzondere situaties zoals faillissement of opname in een zorginstelling.
Hoe wordt het kindsdeel berekend?
De berekening zelf is eenvoudig. U deelt de totale nalatenschap door het aantal erfgenamen, dat zijn de langstlevende partner plus de kinderen. Stel dat uw vader overlijdt en uw moeder en twee kinderen achterlaat, met een nalatenschap van 900.000 euro. Het kindsdeel per kind is dan 900.000 / 3 = 300.000 euro.
Let op een ding: schulden en kosten van de nalatenschap gaan er eerst af voordat het kindsdeel wordt berekend. Denk aan de uitvaartkosten, een eventuele hypotheekschuld en andere verplichtingen van de overledene.
Erfbelasting over het kindsdeel: tarieven en vrijstellingen
Over het kindsdeel dat u erft, betaalt u in beginsel erfbelasting. Hoeveel hangt af van de omvang van uw erfdeel en de geldende vrijstellingen. In 2026 gelden voor kinderen deze tarieven:
- Over de eerste 158.669 euro boven de vrijstelling: 10%
- Over het meerdere: 20%
De vrijstelling voor kinderen is in 2026 € 26.230. Over de eerste € 26.230 van uw erfdeel betaalt u dus niets. Pas daarboven gaat het progressieve tarief van 10% en 20% lopen.
De wettelijke verdeling en het kindsdeel
Sinds 2003 kent Nederland de wettelijke verdeling op grond van Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek. Alle goederen van de nalatenschap gaan dan naar de langstlevende echtgenoot. De kinderen krijgen een geldvordering op de langstlevende ter grootte van hun kindsdeel.
Hier zit een addertje onder het gras. Het kindsdeel is bij de wettelijke verdeling niet-opeisbaar zolang de langstlevende leeft, maar als kind bent u wel meteen erfbelasting verschuldigd over dat kindsdeel. In de praktijk levert dat soms een liquiditeitsprobleem op: u betaalt belasting over een vordering die u nog niet kunt innen.
Rente over het kindsdeel
Over de vordering die kinderen op de langstlevende ouder krijgen, kan rente worden berekend. De wettelijke rente is in beginsel gekoppeld aan het enkelvoudige percentage van de wettelijke rente. In veel testamenten staat echter een afwijkende rente, soms zelfs 0%. Dat heeft fiscale gevolgen, want een te lage rente kan ertoe leiden dat de vordering bij het tweede overlijden hoger wordt gewaardeerd voor de erfbelasting.
Een veelgebruikte aanpak is een renteclausule in het testament, waarbij de rente zo wordt vastgesteld dat het fiscale resultaat over beide overlijdens gunstig uitvalt. Een notaris of fiscalist helpt u hierbij de juiste balans te vinden.
Hoe kunt u de erfbelasting op het kindsdeel verlagen?
Er zijn verschillende manieren om de erfbelasting over het kindsdeel te beperken. Door tijdens uw leven vermogen over te dragen aan uw kinderen verkleint u de nalatenschap, en daarmee de erfbelasting. U kunt daarvoor de jaarlijkse schenkingsvrijstelling van circa 6.908 euro per kind (2026) gebruiken. Kinderen tussen 18 en 40 jaar kunnen daarnaast eenmalig een verhoogde vrijstelling ontvangen van circa 33.129 euro (2026). De eerdere verhoogde vrijstelling voor schenkingen ten behoeve van de eigen woning (de 'jubelton') is per 1 januari 2024 afgeschaft.
Ook de testamentaire kant telt mee. Een goed opgesteld testament kan de verdeling sturen en de belastingdruk verlagen, bijvoorbeeld via een tweetrapstestament of een legaat. En een levensverzekering kan helpen de erfbelasting te financieren, zodat uw kinderen niet in liquiditeitsproblemen komen.
De Successiewet 1956 en het kindsdeel
De erfbelasting is geregeld in de Successiewet 1956. Die wet bepaalt wie erfbelasting verschuldigd is, welke vrijstellingen gelden en welke tarieven van toepassing zijn. De wet onderscheidt verschillende categorieen erfgenamen, waarbij kinderen in de gunstigste tariefgroep vallen.
De Successiewet wordt regelmatig aangepast en vrijstellingen en tarieven worden jaarlijks geindexeerd. Laat uw planning daarom periodiek toetsen door een gekwalificeerd notaris of fiscalist.
Praktische tips voor vermogende families
Voor vermogende families loont het om tijdig na te denken over de verdeling van het vermogen en de fiscale gevolgen daarvan. Een paar aanbevelingen:
- Actualiseer uw testament bij veranderingen in uw gezins- of vermogenssituatie.
- Stel een schenkingsplan op waarmee u jaarlijks de beschikbare vrijstellingen gebruikt.
- Bespreek met uw partner en kinderen hoe u de nalatenschap wilt verdelen, zodat er later geen verrassingen ontstaan.
- Schakel een gespecialiseerde notaris of fiscalist in voor de vermogensoverdracht.
Het kindsdeel is een belangrijk onderdeel van de nalatenschap, en de erfbelasting die erover verschuldigd is kan flink oplopen. Tijdig plannen, vrijstellingen benutten en de juiste juridische vormgeving kiezen scheelt uw kinderen veel. De fiscale en juridische vormgeving rond schenken en nalaten loopt via ons netwerk van gespecialiseerde notarissen en fiscalisten. Noble & Partners zelf richt zich op het beheer van uw vermogen, en denkt graag met u mee over de bredere financiele context die daarbij hoort.