Waarom vermogen overdragen voor uw overlijden?
Vermogen overdragen tijdens uw leven is een van de krachtigste instrumenten bij de planning van uw nalatenschap. Door op tijd over te dragen aan uw kinderen, kleinkinderen of andere dierbaren verlaagt u de toekomstige erfbelasting en steunt u uw naasten precies wanneer zij dat goed kunnen gebruiken.
De gedachte erachter is eenvoudig. Hoe kleiner de nalatenschap, hoe minder erfbelasting. Schenkt u tijdens uw leven, dan krimpt uw nalatenschap en daalt de belastingdruk voor uw erfgenamen.
Mogelijkheden voor vermogensoverdracht bij leven
Er zijn verschillende manieren om vermogen over te dragen voor uw overlijden. De meest voorkomende zetten we hieronder op een rij.
1. Reguliere schenkingen
De eenvoudigste vorm is een directe schenking. Daarbij gebruikt u de jaarlijkse vrijstelling van circa 6.908 euro per kind (2026). Schenkingen tot dat bedrag zijn volledig vrij van schenkbelasting.
Voor kleinkinderen geldt een lagere jaarlijkse vrijstelling van circa 2.769 euro (2026). Door kleinkinderen erbij te betrekken spreidt u het vermogen over meer personen, wat de totale besparing kan vergroten.
2. Schenking op papier
Heeft u onvoldoende liquide middelen, dan biedt een schenking op papier (schuldigerkenning uit vrijgevigheid) uitkomst. U erkent een schuld aan de begiftigde, die pas opeisbaar wordt bij uw overlijden. De schenking moet notarieel worden vastgelegd, u betaalt jaarlijks 6% rente, en de schenking verwerkt u in uw aangifte inkomstenbelasting. Zonder notariele akte of bij het niet betalen van de rente wordt de schenking fiscaal niet erkend.
3. Schenking van effecten of beleggingen
U kunt ook effecten, beleggingsfondsen of andere vermogensbestanddelen schenken. De waarde op het moment van schenking bepaalt de eventueel verschuldigde schenkbelasting. Verwacht u dat die waarde in de toekomst stijgt, dan is dit aantrekkelijk: de latere waardestijging valt buiten uw nalatenschap.
4. Schenking van vastgoed
Onroerend goed schenken kan ook, maar brengt extra kosten mee, zoals overdrachtsbelasting en notariskosten. De waarde wordt bepaald via de WOZ-waarde of een taxatie. Bij verhuurd vastgoed kan een waarderingskorting gelden.
5. Schenking via een familiefonds of familiestichting
Voor zeer vermogende families kan een familiefonds of familiestichting een goede manier zijn om vermogen gestructureerd over te dragen. Dat levert fiscale voordelen op en geeft tegelijk een kader voor het beheer en de governance van het familievermogen.
Fiscale aandachtspunten
Bij schenken voor overlijden spelen een paar fiscale zaken die u in de gaten moet houden.
De 180-dagenregeling
Een belangrijke bepaling in de Successiewet 1956 is de 180-dagenregeling (artikel 12). Schenkingen die binnen 180 dagen (circa zes maanden) voor het overlijden zijn gedaan, worden alsnog bij de nalatenschap opgeteld voor de erfbelasting. De eerder betaalde schenkbelasting wordt daarbij verrekend.
De les: wacht niet met schenken tot op hoge leeftijd of tot de gezondheid verslechtert. Hoe eerder u begint, hoe meer effect het heeft.
Samenhang met box 3
Vermogen dat u wegschenkt verdwijnt uit uw box 3-vermogen voor de inkomstenbelasting. Dat kan een extra voordeel opleveren, vooral als uw vermogen boven de box 3-vrijstelling uitkomt. De besparing op vermogensrendementsheffing loopt soms op tot enkele duizenden euro's per jaar.
Invloed op toeslagen en eigen bijdragen
Een lager vermogen door schenkingen kan ook gunstig uitpakken voor eventuele toeslagen en de eigen bijdrage Wlz (Wet langdurige zorg). Dat speelt vooral bij ouderen die een beroep doen op langdurige zorg.
Het belang van een gestructureerd plan
Vermogensoverdracht bij leven werkt het best vanuit een doordacht plan. Zo'n plan inventariseert uw totale vermogen en toekomstige behoeften, brengt de fiscale mogelijkheden en grenzen in kaart, zet een tijdpad uit voor de gefaseerde overdracht, regelt juridische waarborgen zoals een uitsluitingsclausule, en stemt af op uw testament en eventuele huwelijkse voorwaarden.
Bescherming van het geschonken vermogen
Denk bij het schenken ook aan de bescherming van het bedrag. Met een uitsluitingsclausule legt u vast dat het geschonken vermogen niet in een gemeenschap van goederen valt bij een eventuele scheiding van uw kind. Zo blijft het familievermogen behouden voor de volgende generaties.
Schenken voor overlijden is een krachtig middel om de erfbelasting te verlagen en uw naasten op tijd te steunen. Vroeg beginnen, de vrijstellingen systematisch benutten en een doordacht plan opstellen, daar zit het verschil. De notariele en fiscale vormgeving van zo'n plan loopt via ons netwerk van gespecialiseerde notarissen en fiscalisten; Noble & Partners brengt u daar desgewenst mee in contact en richt zich zelf op het beheer van uw vermogen.