Wat is de 180-dagenregeling?
De 180-dagenregeling (artikel 12 Successiewet 1956) schrijft voor dat schenkingen binnen 180 dagen vóór het overlijden van de schenker voor de erfbelasting bij de nalatenschap worden opgeteld. Zo wordt voorkomen dat vermogen op het sterfbed nog snel wordt weggeschonken om erfbelasting te ontlopen.
In de praktijk leidde de uitwerking van die regeling tot forse administratieve lasten, voor nabestaanden en de Belastingdienst beide. Per 1 januari 2026 is dat anders geregeld.
Wat verandert er per 2026?
Tot en met 2025 verliep de 180-dagenregeling via een omslachtige volgorde: de begiftigde deed aangifte schenkbelasting, betaalde die belasting, waarna de schenking alsnog bij de nalatenschap werd opgeteld voor de erfbelasting en de eerder betaalde schenkbelasting werd verrekend. Onduidelijk, tijdrovend en foutgevoelig.
Vanaf 2026 geldt: schenkingen binnen 180 dagen vóór het overlijden worden niet langer afzonderlijk als schenking aangemerkt voor de schenkbelasting. Ze gaan direct op in de nalatenschap en worden fiscaal behandeld als erfrechtelijke verkrijging. Er is nog maar één aangifte nodig: de aangifte erfbelasting.
Wat betekent dit voor u in de praktijk?
Minder administratieve last
Nabestaanden hoeven bij een overlijden kort na een schenking niet langer twee afzonderlijke aangiften in te dienen. De schenking loopt automatisch mee in de erfbelasting-aangifte.
Geen tussentijdse betaling
Voorheen moest de begiftigde eerst schenkbelasting betalen, die later weer werd verrekend. Dat kon liquiditeitsproblemen geven. Vanaf 2026 wordt alles in één keer via de erfbelasting afgerekend.
De materiële belastingdruk verandert niet
De schenking wordt nog steeds bij de nalatenschap opgeteld. Het verschil zit puur in de procedure. De wetgever heeft de regeling vereenvoudigd, niet verzwaard of verlicht.
Timing van schenkingen blijft relevant
De 180-dagenregeling zelf blijft bestaan. Schenkingen die meer dan 180 dagen vóór het overlijden zijn gedaan, vallen er niet onder. Het is dus verstandig om niet te wachten met schenken tot op hoge leeftijd of als de gezondheid verslechtert.
Overgangsrecht
De nieuwe regeling geldt voor overlijdens vanaf 1 januari 2026. Voor overlijdens vóór die datum blijft de oude procedure van kracht. Nabestaanden die in 2025 te maken kregen met een overlijden, moeten dus nog de oude verrekening toepassen.
Andere Successiewet-wijzigingen per 2026
Per 1 januari 2026 zijn er meerdere wijzigingen doorgevoerd in de Successiewet die relevant zijn voor vermogende families:
- Aangiftetermijn erfbelasting verlengd van 8 naar 20 maanden na het overlijden
- Biologische kinderen zonder juridische familierechtelijke betrekking gelijkgesteld met juridische kinderen voor de schenk- en erfbelasting
- Nieuwe regels bij een ongelijke verdeling van een huwelijksgoederengemeenschap of verrekenbeding
- Diverse wijzigingen in de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR), waaronder een langere bezitstermijn bij hogere leeftijd
De vereenvoudiging van de 180-dagenregeling vermindert de administratieve last voor nabestaanden aanzienlijk. De materiële belastingdruk verandert niet, maar het proces wordt eerlijker en overzichtelijker.
Wat kunt u nu doen?
- Controleer of uw schenkingsplan zo is ingericht dat schenkingen ruim vóór de 180-dagengrens plaatsvinden.
- Bespreek met uw estate planner of uw strategie nog actueel is gezien de nieuwe regels.
- Informeer uw erfgenamen over de vereenvoudigde procedure, zodat zij weten wat hen te wachten staat.
- Laat uw testament toetsen op de gevolgen van alle Successiewet-wijzigingen per 2026.
Onze adviseurs begeleiden u graag bij het afstemmen van uw estate planning op deze en andere Successiewet-wijzigingen. Neem contact met ons op voor een persoonlijk gesprek.