Nieuwe regels voor de verdeling van huwelijksvermogen
Per 1 januari 2026 zijn er nieuwe regels van kracht die betrekking hebben op de fiscale gevolgen van een ongelijke verdeling van een huwelijksgoederengemeenschap of een finaal verrekenbeding. Deze wijziging heeft directe gevolgen voor echtparen die overwegen om hun vermogen anders dan 50/50 te verdelen — een strategie die traditioneel werd ingezet bij estate planning.
De nieuwe regels zijn onderdeel van een breder pakket aan wijzigingen in de Successiewet 1956 en zijn erop gericht om belastingontwijkende constructies via het huwelijksvermogensrecht aan te pakken.
Wat was de situatie vóór 2026?
Tot en met 2025 was het onder bepaalde omstandigheden mogelijk om via huwelijkse voorwaarden of een (finaal) verrekenbeding een ongelijke verdeling van het vermogen te creëren, zonder dat hierover schenk- of erfbelasting verschuldigd was. Dit werd ingezet als estate planning-instrument:
- Door het vermogen grotendeels aan de partner met de laagste levensverwachting toe te bedelen, kon bij het eerste overlijden een groter deel van het vermogen vrijgesteld overgaan naar de langstlevende.
- De ongelijke verdeling maakte het mogelijk om de partnervrijstelling (€ 828.035 in 2026) optimaal te benutten.
- In sommige gevallen werd de ongelijke verdeling gecombineerd met andere constructies om de erfbelasting bij zowel het eerste als het tweede overlijden te minimaliseren.
Wat verandert er per 2026?
De wet bepaalt nu dat een ongelijke verdeling van een huwelijksgoederengemeenschap of een verrekenbeding kan leiden tot heffing van schenk- of erfbelasting als een partner meer dan 50% ontvangt. Concreet betekent dit:
Bij scheiding of wijziging van huwelijkse voorwaarden
Wanneer een huwelijksgoederengemeenschap wordt verdeeld en een van de partners meer dan 50% van het vermogen ontvangt, kan het meerdere worden aangemerkt als een schenking. Hierover is dan schenkbelasting verschuldigd.
Bij overlijden
Wanneer bij overlijden een ongelijke verdeling leidt tot een vermogensverschuiving, kan het meerdere boven de 50% worden meegenomen bij de berekening van de erfbelasting.
Overgangsrecht
Er geldt overgangsrecht voor bestaande situaties. De nieuwe regels zijn van toepassing op huwelijkse voorwaarden of verrekenbedingen die na 16 september 2025, 16:00 uur zijn gewijzigd of vastgelegd. Voor echtparen die vóór dit tijdstip hun huwelijkse voorwaarden hebben vastgelegd, geldt in beginsel het oude regime — mits er geen wijzigingen worden aangebracht.
Wat betekent dit voor uw estate planning?
1. Bestaande huwelijkse voorwaarden evalueren
Als u reeds huwelijkse voorwaarden heeft met een ongelijke verdeling, is het cruciaal om te controleren of het overgangsrecht op u van toepassing is. Zijn uw huwelijkse voorwaarden vastgelegd vóór 16 september 2025? Dan gelden in beginsel de oude regels. Maar pas op: elke wijziging na dit moment kan ertoe leiden dat de nieuwe regels alsnog van toepassing worden.
2. Nieuwe huwelijkse voorwaarden heroverwegen
Als u overweegt om nieuwe huwelijkse voorwaarden op te stellen of bestaande voorwaarden te wijzigen, moet u rekening houden met de nieuwe fiscale gevolgen. Een ongelijke verdeling kan nu leiden tot schenkbelasting, wat het fiscale voordeel aanzienlijk kan verminderen of zelfs tenietdoen.
3. Alternatieven verkennen
De nieuwe regels maken het noodzakelijk om alternatieve strategieën te verkennen voor het optimaliseren van de erfbelasting. Denk aan:
- Het optimaliseren van de testamentaire verdeling (bijvoorbeeld via een tweetrapstestament of vruchtgebruiktestament)
- Het intensiveren van schenkingen tijdens leven
- Het heroverwegen van de holdingstructuur als instrument voor vermogensoverdracht
- Het inzetten van een levensverzekering als aanvullend instrument
Aandachtspunten
- Raadpleeg uw notaris voor een toets of uw huidige huwelijkse voorwaarden onder het overgangsrecht vallen.
- Wijzig niet zomaar bestaande huwelijkse voorwaarden, ook niet voor ogenschijnlijk kleine aanpassingen. Elke wijziging kan het overgangsrecht doorbreken.
- Integreer de analyse in uw bredere estate planning. De gevolgen van deze wijziging moeten in samenhang worden bezien met uw testament, schenkingsplan en vermogensstructuur.
- Documenteer zorgvuldig wanneer en waarom uw huwelijkse voorwaarden zijn opgesteld of gewijzigd.
De nieuwe regels rond de ongelijke verdeling van de huwelijksgemeenschap onderstrepen het belang van een integrale benadering van estate planning. Uw huwelijkse voorwaarden, testament, schenkingsplan en vermogensstructuur moeten als samenhangend geheel worden beoordeeld.
Conclusie
De nieuwe fiscale regels per 2026 voor de ongelijke verdeling van de huwelijksgemeenschap hebben directe gevolgen voor echtparen die hun vermogensverdeling als estate planning-instrument inzetten. Het overgangsrecht biedt bescherming voor bestaande situaties, maar vereist alertheid bij eventuele wijzigingen. Bij Noble & Partners adviseren wij u graag over de optimale inrichting van uw huwelijksvermogensregime in het licht van deze nieuwe regels. Neem contact met ons op voor een persoonlijk gesprek.