Pensioen in eigen beheer: waar staan we nu?
Het pensioen in eigen beheer (PEB) was jarenlang een vast onderdeel van de financiële planning voor directeur-grootaandeelhouders. Met de Wet uitfasering pensioen in eigen beheer, die op 1 april 2017 in werking trad, is dat voorbij. Wat zijn de huidige regels voor DGA's?
Waarom is het PEB afgeschaft?
Het PEB kende een structureel probleem: het verschil tussen de fiscale en de commerciële waardering van de pensioenverplichting. Fiscaal mocht de verplichting worden berekend tegen een rekenrente van 4%, terwijl de commerciële waarde op basis van de marktrente aanzienlijk hoger lag. Daardoor hadden veel BV's op papier een te lage verplichting staan.
De gevolgen waren direct voelbaar bij de uitkeringstoets. Vóór een dividenduitkering moest de commerciële waarde van de pensioenverplichting worden meegenomen. Veel DGA's konden hierdoor geen of slechts beperkt dividend uitkeren, terwijl er op papier ruim voldoende vermogen leek te zijn. De wetgever besloot het PEB uit te faseren en gaf DGA's drie keuzes: afkoop, omzetting naar een ODV, of bevriezing.
De drie opties bij uitfasering
Optie 1: Afkoop
DGA's konden de pensioenaanspraak afkopen tegen de fiscale waarde, met een korting op de grondslag: 34,5% in 2017, 25% in 2018 en 19,5% in 2019. Over het resterende bedrag was inkomstenbelasting verschuldigd, maar geen revisierente. De afkooptermijn is inmiddels verstreken.
Optie 2: Omzetting naar een ODV
De fiscale waarde van de pensioenverplichting werd omgezet in een oudedagsverplichting (ODV), fiscaal geruisloos. Het verschil tussen de commerciële en fiscale waarde verdween van de balans. De ODV rent jaarlijks op met het U-rendement en wordt vanaf de AOW-leeftijd in twintig jaar uitgekeerd.
Optie 3: Bevriezing
DGA's die geen keuze maakten, behielden hun bestaande aanspraak in bevroren vorm. Er vindt geen verdere opbouw plaats, maar de aanspraak blijft in stand. De BV moet op de pensioendatum uitkeren conform de oorspronkelijke toezegging.
Huidige regels voor bevroren aanspraken
De pensioenaanspraak is bevroren op het niveau van 1 juli 2017. Indexering vindt alleen plaats als de pensioenbrief dat voorschrijft. De BV blijft verplicht de toezegging na te komen, wat betekent dat ze voldoende middelen moet aanhouden voor de toekomstige uitkeringen.
Het verschil tussen de fiscale en commerciële waarde blijft bestaan bij een bevroren aanspraak. Dat beperkt de dividendruimte: bij de uitkeringstoets moet de commerciële waarde van de verplichting worden meegenomen.
Gevolgen voor de jaarrekening
De commerciële waarde van een bevroren pensioenverplichting moet jaarlijks worden bepaald op basis van de actuele marktrente en de levensverwachting. Die waarde kan aanzienlijk hoger zijn dan de fiscale waarde en drukt het eigen vermogen en de uitkeerbare reserves. Een jaarlijkse actuariële berekening is daarom geen luxe: ze is nodig om te beoordelen of dividend kan worden uitgekeerd en of de BV aan haar verplichtingen kan voldoen.
Nieuwe pensioenopbouw: wat kan nog wel?
Pensioen opbouwen in eigen beheer is niet meer mogelijk. DGA's die aanvullend pensioen willen opbouwen, kunnen dat doen via externe voorzieningen. Een lijfrenteverzekering of bancaire lijfrente biedt fiscaal gefaciliteerde opbouw, waarbij de premies aftrekbaar zijn binnen de jaarruimte en reserveringsruimte.
Deelname aan een pensioenregeling bij een verzekeraar of pensioenfonds is ook mogelijk, al is dit in de praktijk minder gangbaar. Beleggingsvermogen opbouwen binnen de BV kan dienen als aanvulling op het oudedagsinkomen, zij het zonder formele pensioenstatus: bij uitkering zijn dividend- en inkomstenbelasting verschuldigd.
Aandachtspunten bij echtscheiding
De Wet verevening pensioenrechten bij scheiding is van toepassing op het PEB. Uw ex-partner kan recht hebben op een deel van het opgebouwde pensioen. Bij een bevroren aanspraak leidt dat tot complexe situaties, omdat het pensioen niet extern is ondergebracht. Duidelijke afspraken over de pensioenverdeling voorkomen langdurige discussies. Een gespecialiseerde adviseur kan de fiscale en juridische gevolgen in kaart brengen.
Wat kunt u nu doen?
Heeft u nog een bevroren pensioenaanspraak in uw BV? Laat dan uw situatie beoordelen. Heeft de BV voldoende middelen voor de toekomstige uitkeringen? Is er ruimte voor dividenduitkeringen? Sluit de huidige structuur nog aan bij uw doelstellingen?
Bij Noble & Partners verzorgen wij het vermogensbeheer en werken wij samen met fiscalisten en pensioenadviseurs uit ons partnernetwerk voor de bredere planning. Neem contact met ons op voor een verkennend gesprek.