Het Nederlandse belastingstelsel in vogelvlucht
Het Nederlandse belastingstelsel is verdeeld in drie boxen, elk met eigen tarieven en regels. Daarnaast zijn er de schenkings- en erfbelasting en de vennootschapsbelasting. Voor vermogende particulieren en families die hun financiële positie overzichtelijk willen houden, loont het om te begrijpen welke vrijstellingen en aftrekposten binnen elk domein bestaan en hoe ze op elkaar inwerken.
Dit is een feitelijk overzicht van de belangrijkste fiscale vrijstellingen en aftrekposten die in 2026 van toepassing zijn. Geen advies over hoe u uw situatie zou moeten inrichten, maar een kennisbasis voor een weloverwogen gesprek met uw adviseur.
Box 1 — Inkomen uit werk en woning
Box 1 omvat het reguliere inkomen: salaris, winst uit onderneming, pensioenuitkeringen en het eigenwoningforfait. De belasting is progressief en kent in 2026 drie schijven: 8,10% tot €38.883, 37,56% van €38.883 tot €78.426 en 49,50% daarboven.
Heffingskortingen
De algemene heffingskorting bedraagt in 2026 maximaal €3.115 en bouwt af met 6,398% van het verzamelinkomen boven €29.736. Bij hogere inkomens valt de korting daardoor weg. De arbeidskorting, specifiek voor werkenden, kent een maximum van €5.300 en loopt eveneens terug naarmate het arbeidsinkomen stijgt.
Hypotheekrenteaftrek
De rente op uw hypothecaire lening voor de eigen woning is aftrekbaar in Box 1. Het maximale aftrekpercentage bedraagt in 2026 37,56%. De aftrek geldt maximaal 30 jaar en uitsluitend voor annuïtaire of lineaire hypotheken.
Giftenaftrek
Periodieke giften die zijn vastgelegd in een schriftelijke overeenkomst voor minimaal vijf jaar, zijn volledig aftrekbaar. Voor eenmalige giften geldt een drempel van €60 én 1% van het verzamelinkomen; wat daarboven uitkomt is aftrekbaar tot ten hoogste 10% van dat verzamelinkomen. Giften aan culturele instellingen tellen voor 125% mee, met een verhoging van maximaal €1.250.
Lijfrentepremieaftrek
Via de jaarruimte en reserveringsruimte kunt u aanvullend pensioen opbouwen met aftrekbare premies. De jaarruimte bedraagt ten hoogste 30% van de premiegrondslag, verminderd met wat u in het voorgaande jaar al aan pensioenaanspraken hebt opgebouwd. Niet-gebruikte ruimte uit de voorgaande tien jaar kunt u alsnog inzetten via de reserveringsruimte, tot ten hoogste €42.753.
Box 3 — Vermogen
Box 3 belast het rendement op uw vermogen. Het huidige overbruggingsstelsel werkt met fictieve rendementen per vermogenscategorie.
Heffingsvrij vermogen
In 2026 bedraagt het heffingsvrije vermogen €59.357 per persoon. Voor fiscale partners is dit gezamenlijk €118.714. Over vermogen onder deze grens betaalt u geen Box 3-heffing.
Groene beleggingen
Beleggingen in door de overheid aangewezen groene fondsen vallen in 2026 tot €26.715 per persoon buiten de Box 3-grondslag. Voor fiscale partners geldt gezamenlijk €53.430.
Schenkings- en erfbelasting
De schenkings- en erfbelasting kent eigen vrijstellingen en tarieven.
Jaarlijkse schenkingsvrijstellingen (2026)
- Kinderen: €6.908 per jaar per kind, belastingvrij
- Eenmalig verhoogd (18-40 jaar): €33.129 (vrije besteding) of €69.009 (dure studie)
- Overige personen: €2.769 per jaar per ontvanger
Tarieven boven de vrijstelling
- Kinderen: 10% tot €158.669, 20% daarboven
- Kleinkinderen: 18% en 36%
- Overige verkrijgers: 30% en 40%
Vennootschapsbelasting (voor ondernemers)
Ondernemers met een BV betalen vennootschapsbelasting over de winst, tegen een lager tarief over de eerste schijf en een hoger tarief over het meerdere. De tariefgrenzen worden periodiek aangepast.
Relevante aftrekposten
- Kleinschaligheidsinvesteringsaftrek (KIA): bij investeringen binnen een bepaalde bandbreedte kunt u een percentage van het investeringsbedrag in aftrek brengen.
- Innovatiebox: winst uit zelfontwikkelde innovaties kan tegen een verlaagd effectief tarief worden belast.
Samenloop en wisselwerking
De verschillende belastingdomeinen staan niet op zichzelf. Meer dividend uitkeren vermindert het Box 3-vermogen, maar leidt tot Box 2-heffing. Schenken verlaagt uw Box 3, maar verhoogt die van de ontvanger. Maximaal pensioen opbouwen geeft nu aftrek in Box 1, maar wordt later belast bij uitkering. Juist deze wisselwerkingen maken het waardevol om uw fiscale positie als geheel te bekijken.
Alle genoemde bedragen en tarieven gelden voor het belastingjaar 2026. Fiscale regelgeving verandert regelmatig. Een periodieke evaluatie helpt om de beschikbare mogelijkheden ook daadwerkelijk te gebruiken.
Het Nederlandse belastingstelsel biedt een reeks vrijstellingen en aftrekposten die voor vermogende particulieren en families relevant zijn. De samenhang begrijpen is daarin de kern. Wilt u weten welke mogelijkheden voor uw persoonlijke situatie het meest relevant zijn? Bij Noble & Partners brengen we dit graag voor u in kaart.