Structuren en fiscale optimalisatie bij estate planning
Voor vermogende families kan het opzetten van juridische structuren een belangrijke rol spelen bij estate planning. Door vermogen onder te brengen in de juiste structuur, kunt u niet alleen de belastingdruk beperken, maar ook vermogensbescherming, continuïteit en governance realiseren. In dit artikel bespreken wij de meest voorkomende structuren en hun fiscale implicaties.
Waarom structureren?
Het structureren van vermogen gaat verder dan alleen belastingbesparing. Een goede structuur biedt meerdere voordelen:
- Fiscale efficiëntie: Het beperken van erfbelasting, schenkbelasting en inkomstenbelasting bij vermogensoverdracht
- Vermogensbescherming: Het beschermen van vermogen tegen claims van crediteuren, echtscheidingen of wanbeheer
- Continuïteit: Het waarborgen van de continuïteit van een onderneming of vermogen over generaties heen
- Governance: Het regelen van zeggenschap en besluitvorming binnen de familie
- Flexibiliteit: Het creëren van mogelijkheden voor toekomstige wijzigingen in de verdeling of het beheer
De holding-structuur
Een holding-structuur is een veel gebruikte organisatievorm waarbij een houdstermaatschappij (de holding-BV) de aandelen houdt in één of meer werkmaatschappijen. Bij estate planning kan deze structuur worden ingezet om de overdracht van ondernemingsvermogen te faciliteren.
Voordelen van de holding-structuur
De holding-structuur biedt diverse voordelen bij estate planning. Winsten uit werkmaatschappijen kunnen via de deelnemingsvrijstelling onbelast worden doorgeschoven naar de holding. Bij de overdracht van de onderneming aan de volgende generatie kunt u de aandelen in de holding overdragen in plaats van de aandelen in de werkmaatschappij, wat meer flexibiliteit biedt.
Daarnaast kunt u via een holding-structuur het ondernemingsvermogen scheiden van het privévermogen. Dit biedt bescherming tegen aansprakelijkheid en maakt het eenvoudiger om vermogen gefaseerd over te dragen aan de volgende generatie.
De bedrijfsopvolgingsregeling (BOR)
Bij de overdracht van ondernemingsvermogen via een holding-structuur kan de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) een aanzienlijke belastingbesparing opleveren. De BOR voorziet in een vrijstelling van erfbelasting en schenkbelasting van 100% over de eerste € 1.543.500 aan ondernemingsvermogen en 75% over het meerdere (cijfers 2026). Hiervoor gelden strenge voorwaarden, waaronder een voortzettingsvereiste van drie jaar na de verkrijging (per 1 januari 2025 verlaagd van vijf naar drie jaar).
De Stichting Administratiekantoor (STAK)
Een STAK is een stichting die aandelen houdt in een BV en daarvoor certificaten uitgeeft aan de certificaathouders. Door middel van certificering van aandelen kunt u het economische belang (de certificaten) scheiden van de zeggenschapsrechten (het stemrecht op de aandelen).
Toepassing bij estate planning
Bij estate planning wordt een STAK vaak ingezet om de volgende generatie wel te laten meedelen in het economische rendement van de onderneming, maar de zeggenschap (nog) bij de oudere generatie te houden. Dit is bijzonder nuttig als uw kinderen nog te jong of te onervaren zijn om bestuurlijke verantwoordelijkheid te dragen, of als u de eenheid van beleid en bestuur wilt waarborgen.
De familiestichting
Een familiestichting is een stichting die is opgericht ten behoeve van de familie. Anders dan een gewone stichting kan een familiestichting wél uitkeringen doen aan begunstigden. Een familiestichting kan worden ingezet om vermogen af te zonderen van het privévermogen van individuele familieleden en dit vermogen te beheren ten behoeve van de familie als geheel.
Fiscale aandachtspunten
De fiscale behandeling van een familiestichting is complex. Uitkeringen aan begunstigden kunnen belast zijn met schenkbelasting. Daarnaast kan de stichting zelf belastingplichtig zijn voor de vennootschapsbelasting als zij een onderneming drijft. Het is essentieel om vooraf gedegen fiscaal advies in te winnen bij het oprichten van een familiestichting.
De open en gesloten familiecommune
Een minder bekende maar soms effectieve structuur is de familiecommune: een samenwerkingsverband tussen familieleden voor het gezamenlijk beheer en de exploitatie van vermogen. Dit kan worden vormgegeven als een commanditaire vennootschap (CV) of een vennootschap onder firma (VOF).
Het kiezen van de juiste structuur is maatwerk. Wat voor de ene familie optimaal is, kan voor een andere familie nadelig uitpakken. Laat u altijd adviseren door een gespecialiseerd team van fiscalisten, notarissen en estate planners voordat u een structuur opzet.
Fiscale optimalisatie: de belangrijkste instrumenten
Optimalisatie van schenkingen
Door schenkingen te combineren met de juiste structuur kunt u het fiscale voordeel maximaliseren. Denk aan het schenken van certificaten van aandelen (via een STAK), het schenken van bloot eigendom van vastgoed of het schenken van een belang in een familiale CV.
Optimalisatie van het huwelijksvermogensregime
Het huwelijksvermogensregime speelt een cruciale rol bij fiscale optimalisatie. Door middel van huwelijkse voorwaarden met een wederkerig finaal verrekenbeding kunt u ervoor zorgen dat het vermogen bij het eerste overlijden optimaal wordt verdeeld, zodat de partnervrijstelling maximaal wordt benut en de belastingdruk voor de kinderen wordt geminimaliseerd.
Gebruik van testamentaire instrumenten
Het testament biedt diverse mogelijkheden voor fiscale optimalisatie. Een tweetrapstestament kan voorkomen dat vermogen tweemaal met erfbelasting wordt belast. Een vruchtgebruiktestament kan de belastingdruk bij het eerste overlijden beperken. En een keuzelegaat kan de langstlevende partner de flexibiliteit geven om bij overlijden de fiscaal meest gunstige keuze te maken.
Internationale aspecten
Als u vermogen of familieleden in het buitenland heeft, komen er aanvullende complexiteiten kijken bij estate planning. Denk aan het toepasselijk erfrecht, de mogelijkheid van dubbele belastingheffing en de erkenning van buitenlandse structuren door de Nederlandse fiscus. In deze gevallen is gespecialiseerd internationaal fiscaal advies onontbeerlijk.
Het belang van periodieke evaluatie
De fiscale wet- en regelgeving is aan voortdurende verandering onderhevig. Structuren die vandaag fiscaal optimaal zijn, kunnen over enkele jaren minder gunstig zijn door wetswijzigingen. Het is daarom essentieel om uw structuur periodiek te laten evalueren door een specialist. Bij Noble & Partners bieden wij een periodieke review van uw estate plan en adviseren wij u over eventuele aanpassingen die nodig zijn om uw plan actueel en optimaal te houden.
Conclusie
Het structureren van vermogen is een krachtig middel bij estate planning, maar vereist specialistische kennis en zorgvuldige uitvoering. Bij Noble & Partners werken fiscalisten, notarissen en estate planners samen om voor u de optimale structuur te ontwerpen. Neem contact met ons op voor een persoonlijk adviesgesprek.